Per 1 juli 2026 treedt de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking. Met deze wet krijgen Rijk, provincies en gemeenten meer mogelijkheden om te sturen op hoeveel woningen worden gebouwd, waar deze worden gerealiseerd en voor welke doelgroepen. Ook wordt de positie van woningzoekenden met een urgente huisvestingsvraag sterker verankerd. Voor de ggz biedt dit een belangrijk aanknopingspunt om het gesprek met gemeenten aan te gaan over de huisvestingsopgave voor mensen met een psychische kwetsbaarheid.
De nieuwe wet markeert een belangrijke stap in het herstel van de regie op de volkshuisvesting. Gemeenten krijgen de opdracht om hun volkshuisvestingsbeleid verder uit te werken en te vertalen naar concrete keuzes voor verschillende doelgroepen. Daarbij spelen ook mensen die uitstromen uit een ggz-instelling, beschermd wonen of een ander zorg- en begeleidingstraject een belangrijke rol. Zij behoren tot de groep urgent woningzoekenden waarvoor gemeenten nadrukkelijk aandacht moeten hebben binnen hun huisvestingsbeleid.
Tijdlijn
Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting werd op 23 juni 2026 behandeld door de Eerste Kamer. De wet treed per 1 juli 2026 in werking. Gemeenten moeten hun volkshuisvestingsprogramma's en huisvestingsverordeningen aanpassen of opstellen. De beoogde termijn hiervoor loopt tot uiterlijk 1 juli 2027.
Actuele cijfers maken de opgave concreet
Juist nu de wet van kracht wordt, beschikken ggz-organisaties over waardevolle informatie om het gesprek met gemeenten te voeren. Recent onderzoek van Companen, uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse ggz, brengt voor het eerst de landelijke en regionale huisvestingsopgave voor mensen met een psychische kwetsbaarheid in beeld. Deze documenten zijn bij dit bericht gevoegd als bijlage.
Uit het onderzoek blijkt dat er jaarlijks circa 7.750 extra woonplekken nodig zijn voor mensen die uitstromen uit de ggz, beschermd wonen of forensische zorg. Naast een landelijk beeld zijn er factsheets beschikbaar voor de 35 verschillende woondealregio's. Daarmee wordt zichtbaar hoeveel woonplekken in iedere regio nodig zijn en welke woonvormen daarbij horen.
Deze cijfers bieden een stevige onderbouwing voor het lokale gesprek. Gemeenten staan de komende periode voor de opgave om hun volkshuisvestingsprogramma's op te stellen of te actualiseren. Dat is hét moment om aandacht te vragen voor voldoende passende woningen en andere woonconcepten voor mensen met een psychische kwetsbaarheid.
Van onderzoek naar regionale afspraken
De Wet versterking regie volkshuisvesting biedt een kader, maar de daadwerkelijke realisatie van woonplekken gebeurt lokaal en regionaal. Daarom is het belangrijk dat zorgaanbieders tijdig aansluiten bij gesprekken met gemeenten, woningcorporaties en andere partners.
De regionale factsheets maken inzichtelijk welke opgave er in een specifieke regio ligt. Door deze gegevens te verbinden aan lokale kennis over wachtlijsten, uitstroomknelpunten en toekomstige ontwikkelingen ontstaat een stevig fundament voor gezamenlijke afspraken over wonen en zorg.
Handreiking ondersteunt het gesprek
Om zorgorganisaties hierbij te ondersteunen is een handreiking beschikbaar. Deze handreiking helpt bij het vertalen van de onderzoeksuitkomsten naar de regionale praktijk en biedt aanknopingspunten voor het gesprek met gemeenten en woningcorporaties. De handreiking is opgesteld in samenwerking met Valente, VNG, VWS en de Nederlandse ggz. Hij is bij dit artikel gevoegd als document.
Met de inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting ontstaat een nieuw momentum. Gemeenten werken de komende periode aan hun volkshuisvestelijke keuzes. Voor ggz-aanbieders is dit hét moment om aan tafel te zitten en ervoor te zorgen dat de woonbehoefte van mensen met een psychische kwetsbaarheid zichtbaar wordt meegenomen in de plannen voor de komende jaren.