Kamerleden gingen over de novelle (een aanpassing van het originele wetsvoorstel) in debat met Boekholt-O’Sullivan, de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Het volledige debat kunt u hier terugkijken.
Voorafgaand aan het debat had de Nederlandse ggz de Kamerleden wat korte input gegeven. Niet per brief, maar per mail. We wezen er op dat de wet, wanneer aangenomen, niet voldoende oplossing biedt voor de huisvesting van mensen met mentale problematiek.
Er is dan ook samenwerking over ministeries heen nodig. Domeinoverstijgende samenwerking langs het principe: ‘Housing First’ (Wonen Eerst als randvoorwaarde voor bestaanszekerheid en (mentale) gezondheid). Herstel bij problematiek kan pas goed aanvangen wanneer huisvesting aanwezig is, zo stelden wij.
Bijbouwen, en snel
In het debat over de novelle op de Wet versterking regie volkshuisvesting stond de wens om sneller en meer betaalbare woningen te bouwen centraal. Kamerleden onderschrijven breed dat regie vanuit het Rijk nodig is om de woningbouw aan te jagen en beter te verdelen. Tegelijk lopen de opvattingen uiteen over de mate van sturing: waar sommige partijen pleiten voor duidelijke landelijke normen (zoals het aandeel sociale huur per gemeente), waarschuwen anderen juist voor overregulering die woningbouwprojecten kan vertragen.
Subdebat over statushouders domineerde debat
Een groot deel van het debat werd echter gedomineerd door de discussie over voorrang voor statushouders bij sociale huurwoningen. Meerdere partijen drongen aan op het zo snel mogelijk afschaffen van deze voorrang en koppelden dit aan de druk op de woningmarkt en de positie van andere woningzoekenden, zoals jongeren. Andere Kamerleden benadrukten juist dat het probleem vooral ligt in het structurele tekort aan woningen en waarschuwden voor stigmatisering van specifieke groepen. Door de focus van het debat op deze doelgroep, kwamen andere kwetsbare doelgroepen, zoals mensen met mentale problematiek, relatief weinig aan bod.
Beperkte aandacht kwetsbare doelgroepen
Die beperkte aandacht voor andere groepen is opvallend. Thema’s als dakloosheid, beschermd wonen en mensen met psychische problematiek kwamen slechts zijdelings aan bod. Zo werd wel gesproken over urgentie voor dakloze gezinnen met kinderen, maar een bredere reflectie op de positie van mensen die afhankelijk zijn van maatschappelijke opvang of ggz-voorzieningen bleef grotendeels uit. Ook de samenhang tussen wonen en zorg — cruciaal voor deze doelgroepen — kreeg weinig nadruk in het debat, terwijl de wet juist raakt aan de beschikbaarheid en toewijzing van passende huisvesting.
Gebalanceerd woningaanbod
Daarnaast werd gesproken over de balans in het woningaanbod. Waar sommige partijen vooral inzetten op sociale huur, benadrukken anderen het belang van middenhuur en betaalbare koop om doorstroming te bevorderen. Ook kwam naar voren dat verschillen tussen gemeenten en regio’s tot spanningen kunnen leiden, bijvoorbeeld over de verdeling van sociale woningbouw. De vraag in hoeverre het Rijk hierin moet sturen — en hoe dwingend — blijft een belangrijk politiek spanningspunt.
Uitvoerbaarheid wet
Tot slot is er aandacht voor de uitvoerbaarheid van de wet. Kamerleden stelden vragen over vergunningprocedures, de rol van provincies en gemeenten, en de praktische uitwerking van definities en normen. Ook werd duidelijk dat eerdere amendementen, met name rond de voorrang voor statushouders, juridisch en beleidsmatig tot complicaties hebben geleid, wat juist aanleiding was voor deze novelle.
Toezeggingen, moties, amendementen en stemmingen
De minister deed enkele toezeggingen. Voor ons relevant zijn:
- Een Kamerbrief dit voorjaar over de invulling van de maatregelen die zijn aangekondigd in het coalitieakkoord met betrekking tot de financiële situatie van woningcorporaties en het kunnen uitvoeren van de Nationale Prestatieafspraken;
- De minister zal voor de uitwerking van de regeling met betrekking tot het aangenomen amendement (36512, nr. 9) over de urgentie voor dakloze gezinnen met kinderen in overleg treden met belangenbehartigers voor daklozen, zoals Valente en Dakloosheid Voorbij.
- Voor de zomer volgt een brief over hoe de minister gaat zorgen voor voldoende alternatieve huisvesting.
Er zijn enkele moties en een amendement ingediend die raken aan kwetsbare doelgroepen (met name dakloosheid), maar ze gaan nauwelijks over ggz / mentale problematiek of beschermd wonen en de focus ligt vrij smal op dakloosheid (vooral gezinnen met kinderen). Bijvoorbeeld een amendement dat urgentie regelt voor dakloze gezinnen met minderjarige kinderen. Ook zijn er moties die als doel hebben de doelstellingen van het Nationaal Actieplan Dakloosheid te behalen.
Alle stemmingen en moties zijn hier terug te vinden. De novelle zelf is aangenomen, het amendement is verworpen. Dat betekent dat deze door gaat naar behandeling in de Eerste Kamer.
De discussie over de voorrang voor statushouders en alternatieve huisvesting terugkomen in vervolgdebatten, wat betekent dat dit onderwerp politiek nadrukkelijk op de agenda blijft staan.
De Nederlandse ggz zal zich met partners blijven inspannen om in deze discussie ook de aandacht voor mensen met mentale problematiek hoger op de agenda te krijgen.