Victor Everhardt, voorzitter van Divosa, begeleidde de themasessie Werken en ontwikkelen -onderdeel van de online netwerkbijeenkomst Volwaardig Burgerschap- op 13 januari 2026.
Er zijn een aantal organisaties (Twomorrow, GGz Drenthe, REAKT) die ervaring hebben met het aanbieden van IPS al tijdens de wachttijd voor behandeling. De centrale vraag tijdens deze themasessie was hoe andere ggz‑instellingen dit zelf ook kunnen gaan bieden. Deelnemers bieden nog geen IPS voor cliënten op de wachtlijst aan. Obstakels die zij zien: geen behandelverantwoordelijkheid, weinig kennis van de cliënt, gebrek aan koppeling met een behandelteam en onduidelijkheid over financiering.
IPS (Individuele Plaatsing en Steun) is een bewezen reintegratiemethode om mensen met een psychische kwetsbaarheid te helpen bij het vinden en behouden van betaald werk.
Werk als sleutel tot herstel
GGz Drenthe biedt sinds kort ook IPS aan voor mensen op de wachtlijst. IPS‑coördinator Kim Koudijs vertelde dat dit logisch voortkomt uit hun doel: zoveel mogelijk mensen met een psychische kwetsbaarheid helpen richting werk, omdat werk herstel en inclusie bevordert. Toen UWV en gemeenten vroegen waarom er nog geen IPS kon worden ingezet tijdens de wachttijd, is GGz Drenthe er direct mee gestart.
GGZ Drenthe betrekt de interne organisatie actief bij het aanbieden van IPS op de wachtlijst. Het IPS team heeft managers en de interne taskforce wachttijden geïnformeerd over dat zij hiermee gestart zijn. Er is een onderdeel op de website (“Aan de slag tijdens de wachttijd”) waar cliënten informatie vinden over het belang van werk voor herstel en hoe ze contact kunnen opnemen met het IPS-team.
Cliënten interesseren
Cliënten worden op verschillende manieren geïnformeerd. Zodra iemand op de wachtlijst komt, wordt gevraagd of ondersteuning richting werk gewenst is. het IPS team is voornemens om meer in te zetten op informatievoorziening bijvoorbeeld via de website en het verspreiden van flyers voor huisartsen, herstelacademies e.a.
Het IPS-team legt uit dat ze geen behandelaars zijn, maar wel kunnen ondersteunen bij werk, scholing en contacten met instanties. Er wordt vooraf duidelijk gecommuniceerd dat deelname aan IPS geen voorrang geeft op behandeling.
Dit leidde tot de vraag: mensen staan op de wachtlijst voor iets anders dan werk, maar krijgen in IPS een traject naar werk aangeboden. Hoe reageren ze daarop? “Veelal positief”, stelde Koudijs, “anders wordt het ondersteuningsproces ook niet gestart. Het is geen bemoeizorg. Het traject is er ook niet op gericht kwetsbaarheid weg te nemen, maar om te richten op wat goed gaat en daarin te begeleiden.”
Samenwerking met externe partners is essentieel
GGZ Drenthe werkt nauw samen met gemeenten, het UWV en met werkgevers die eigen risico drager zijn. Er zijn raamwerkovereenkomsten met grotere gemeenten en individuele overeenkomsten met kleinere gemeenten en werkgevers. Ook is er afstemming met huisartsen en praktijkondersteuners (POH-GGZ) en IPS intervisie, zodat de afstemming met zorg geborgd is volgens de IPS principes.
De rollen en verantwoordelijkheden zijn helder verdeeld. De IPS-trajectbegeleider ondersteunt de cliënt bij het zoeken naar werk, het opstellen van een CV, het voorbereiden van sollicitaties en het contact met instanties. De client is niet in behandeling: er is dus geen sprake van behandelverantwoordelijkheid. Bij uitval of problemen wordt vooraf afgesproken wie verantwoordelijk is (bijvoorbeeld de gemeente, het UWV of de werkgever). Er is geen zorgdossier, maar een dienstverleningsdossier, en alle privacy-afspraken worden vastgelegd in toestemmingsformulieren.
Zorgverantwoordelijkheid?
GGZ Drenthe heeft bij IPS op de wachtlijst geen zorgverantwoordelijkheid in de zin van behandeling. Praktisch regelen ze dit als volgt:
- De client is niet in behandeling, er is dus geen sprake van behandelverantwoordelijkheid van de ggz instelling. De IPS trajectbegeleiders bieden geen behandeling maar wel specialistische begeleiding naar werk of opleiding.
- Er wordt expliciet gecommuniceerd dat deelname aan IPS geen voorrang geeft op behandeling en dat de trajectbegeleider geen behandelaar is.
- De medische zorgverantwoordelijkheid blijft bij de huisarts of POH-GGZ zolang de cliënt nog niet in behandeling is bij GGZ Drenthe. Er is afstemming met deze professionals als dat nodig is.
- In het digitale systeem wordt geen zorgdossier aangemaakt, maar een dienstverleningsdossier voor het IPS-traject.
- Voor privacy en juridische borging wordt gewerkt met toestemmingsformulieren, waarin de cliënt expliciet toestemming geeft voor het aanmaken van een dienstverleningsdossier en het delen van relevante informatie met betrokken partijen.
- In overeenkomsten met gemeenten, UWV of werkgevers wordt vastgelegd wie verantwoordelijk is bij uitval.
Deze aanpak zorgt ervoor dat GGZ Drenthe zich aan de wettelijke kaders houdt, de privacy van cliënten waarborgt en duidelijkheid biedt over verantwoordelijkheden tijdens het IPS-traject op de wachtlijst.
Financiering is een belangrijk aandachtspunt
IPS-trajecten worden extern gefinancierd via het UWV, gemeenten of werkgevers. De eerste drie gesprekken met een cliënt zijn niet gefinancierd; deze investering neemt GGZ Drenthe zelf voor haar rekening om de drempel laag te houden en meer mensen te kunnen helpen. Pas als duidelijk is dat een IPS-traject mogelijk is, wordt financiering aangevraagd bij de betreffende instantie. Soms wordt er maatwerk geleverd, bijvoorbeeld via werkfit- of modulaire trajecten, of via het “Sterk door Werk”- traject specifiek voor jongeren.
Resultaten
Het (tot nu toe beperkte) aantal cliënten geeft aan zich gehoord en gezien te voelen. Ze vinden het fijn om te kunnen sparren over hun toekomstperspectieven en hebben het gevoel niet meer stil te staan.
Een praktijkvoorbeeld: Sandra, een IPS-trajectbegeleider, begeleidde een jongere die uit de jeugdzorg kwam en op de wachtlijst stond bij GGZ Drenthe. Samen zochten ze naar een passende baan en opleiding, bereidden sollicitatiegesprekken voor en bespraken angsten en onzekerheden. Door deze begeleiding kon de jongere actief blijven en werd de wachttijd zinvol ingevuld.
GGz Drenthe wil het IPS-aanbod uitbreiden. Het wil hierbij samenwerken met de externe verwijzers en tweemaal per jaar met hen een evaluatiemoment houden. Voornemen is ook om met Phrenos een langjarig effectonderzoek te doen zodra de aantallen cliënten hiervoor groot genoeg zijn. Aan de andere aanwezigen raadde Koudijs aan: gewoon beginnen. Ze benadrukte hierbij het belang van samenwerking met UWV en gemeente, en ook van een inventarisatie vooraf om de haalbaarheid van de IPS voor de cliënt in te schatten.
Tips voor collega instellingen:
- Gewoon beginnen!
- Werk nauw samen met UWV en gemeente.
- Wees vooraf duidelijk naar de client: het is geen behandeling, er komt geen hogere plaatsing op de wachtlijst, we zijn niet behandelverantwoordelijk.
- Motivatie/ haalbaarheid inschatten door een x aantal gesprekken te voeren alvorens traject in te zetten.
- Werk intern samen met de mensen die de wachtlijsten beheren.
- Promotie intern en extern (Huisarts/ POH/ wijkcentrum/ herstelruimtes etc.
Ondersteunde informatie van KC Phrenos
Kenniscentrum Phrenos publiceerde de Notitie IPS op de wachtlijst. Hierin wordt beschreven hoe IPS kan worden ingezet voor mensen die wachten op ggz-zorg. Carla Mailuhu, landelijk IPS-coördinator van Phrenos, benadrukte het belang van IPS nu de wachttijden in de ggz steeds langer worden. “Het kan bijdragen aan sneller herstel”, zei ze, “en kan daarmee een rol spelen om te voorkomen dat de problemen tijdens het wachten op de wachtlijst verergeren.''
Volgens het kwaliteitskader kan het worden toegepast via deze voorwaarden:
- De organisatie voert al IPS uit
- Er is uitzicht op zorg of ondersteuning gedurende minimaal een jaar
- Er is afstemming met de huisarts of poh en eventueel met de ggz behandelaar (d.m.v. toestemmingsformulier cliënt)
Gaan deelnemers hiermee aan de slag?
Afsluitend stelden deelnemers dat ze enthousiast zijn geworden om IPS in te gaan zetten op de wachtlijst en hier graag kennis over blijven uit wisselen met elkaar.
Voor duurzame inzet van IPS op de wachtlijst kunnen de volgende zaken helpen: financiering van de orienterende gesprekken door gemeente/UWV, goede werkafspraken met gemeenten en andere partners en onderling kennisdeling over wat werkt, zodat er een stevig businessmodel ontstaat.
Alle presentaties zijn bij de artikel te vinden.
Optionele thema’s voor de volgende bijeenkomsten:
- De live bijeenkomst in april gaat over borging hoofdzaak werk in je eigen regio en de verbinding ggz met RWC / IZA en organiseert deNlggz samen met Divosa. De volgende thema’s kwamen uit de groep naar voren voor de sessies na april:
- Maak in een volgende bijeenkomst een poll: wie is er gestart met IPS op de wachtlijst?
- Thema Jongvolwassenen en onderwijs
- Regionale IPS teams (zoals Zeeland en Rivierenland)
- Samenwerking buurtteams