Volwaardig burgerschap: 90 professionals op zoek naar oplossingen
Voor mensen met een psychische kwetsbaarheid vindt herstel zelden plaats binnen één domein. Wonen, inkomen, zorg en privéleven zijn onlosmakelijk verbonden, maar de systemen die ondersteuning bieden zijn dat niet. Ieder domein kent eigen financiering, wetgeving en taal, en dat maakt samenwerking al snel tot een worsteling. Tijdens de netwerkbijeenkomst Volwaardig burgerschap op 9 april gingen ruim 90 professionals uit ggz, sociaal domein en werk & inkomen met elkaar in gesprek: wat vraagt volwaardig burgerschap? Hoe doorbreken we obstakels?
‘Multicentrale-aspectspecificatie, dat is de boosdoener’
Albert Jan Kruiter, oprichter en actieonderzoeker van het Instituut Publieke Waarden (IPW) opende de netwerkbijeenkomst met een betoog. In zijn loopbaan zag hij talloze goede ideeën stuklopen op multicentrale-aspectspecificatie. Een verschijnsel waarbij ‘aspecten’ zoals juristen, controllers en ICT’ers, elk vanuit hun eigen logica, innovatie langzaam uithollen. Niet uit onwil of onkunde, maar door de inrichting van het systeem. Albert Jan: ‘We zien door de wet het recht niet meer, we zien door de overleggen de mensen niet meer, we zien door de geldstromen het rendement niet meer, en we zien door de KPI's de impact niet meer.’
‘Wie zorgprofessionals oproept lef en leiderschap te tonen zonder structuren te veranderen,
duwt hen richting een burn-out.’
Albert Jan Krujiter
|
Echte oplossingen beginnen bij het perspectief van de cliënt zelf, niet bij het systeemaanbod. Tegelijkertijd lukt zo’n oplossing alleen als het systeem van financiering, wetgeving en verantwoording ook innovatief en oplossingsgericht kan werken: ‘Betrek de aspecten vroeg in je plannen, innoveer inhoud en systeem tegelijkertijd.’
Workshops
Na het plenaire gedeelte volgden de deelnemers verschillende workshops.
Workshop 1: Hoe meet je als laagdrempelig steunpunt jouw impact?
Hoe bewijs je de waarde van een plek waar mensen tot rust komen, weer durven dromen en elkaar herkennen? Dat is de uitdaging waar laagdrempelige steunpunten, zoals herstelacademies, zelfregie- en herstelinitiatieven mee worstelen. Zonder meetbare resultaten geen structurele financiering, maar hoe vang je herstel in cijfertjes? Een workshop, gegeven door Marloes van Wezel, werkzaam bij het Trimbos-instituut en Tilburg University, Sonja Visser van de Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel (NVZH), Katinka Hellweg van MIND en tot slot Renske van der Ploeg en Annemiek Balt, beide werkzaam bij Pluut & Partners.
De effectiviteit van herstelacademies, daar deed Marloes twee jaar vragenlijstonderzoek naar. De betekenis voor deelnemers meten bleek lastig. De vragenlijstmethode deed de herstelverhalen van deelnemers onvoldoende recht. Ze bedacht een oplossing: de dagboekmethode. ‘Deelnemers bepalen zelf wat voor hen belangrijk is. En in een persoonlijk gesprek geven zij betekenis aan hun eigen ervaringen.’ Het is een methode die tijdsintensiever is, maar rijker is aan informatie. ‘Deelnemers leren door te doen, en door ervaringen uit te wisselen met elkaar. Dat is de waarde van steunpunten. Dat moeten we laten zien.’
Jeroen Zuidland – psycholoog, De Hoop
“Ieders werkelijkheid is waar, dat houdt ons gevangen in systemen”
‘Dat je enthousiast bent, een plan hebt, maar dat vastloopt op financiering en regelingen, dat herken ik heel goed. Het ontbreekt vaak aan tijd om dingen anders te doen. En de eisen aan zorg zijn hoog. Je financiering moet gedekt zijn, de druk om dossiers af te ronden is groot.
Ieders werkelijkheid, of je nu in sociaal domein werkt, bij Werk & Inkomen of in de ggz, is waar. Tegelijkertijd houdt ons dat gevangen in onze eigen systemen. Het zou helpen als we vaker door elkaars bril kijken. Misschien moeten we eens een paar dagen bij elkaar stage lopen?’
|
Workshop 2: Werken en ontwikkelen
Welke stappen moet je als organisatie zetten om de samenwerking tussen ggz, Werk & Inkomen en UWV te borgen? Linda Lam van Werkzaak Rivierenland, Esther van der Laan en Nynke van Angeren van Werkcentrum Amersfoort vertelden over hun aanpak. De workshop werd geleid door Victor Everardt, directeur van Divosa.
Wie een samenwerking opzet, moet deze ook borgen. In deze fase zijn er diverse concrete stappen die je als organisatie kunt zetten:
- maak aanmeldingen voor een re-integratietraject vanuit diverse richtingen mogelijk;
- werk samen met een regionale stuurgroep, formeer een projectgroep plus een uitvoerend team;
- werk samen met andere (kleinere)ggz-partijen;
- regionale financiering maakt het mogelijk huisartsen en praktijkondersteuners te betrekken;
- maak van werkgevers co-financiers;
- zet, vanaf de start, een regionale projectcoördinator in;
- schakel bij knelpunten hulplijnen in, zoals de landelijke werkgroep;
- maak een duidelijk communicatieplan.
Bijzonder: in de regio Amersfoort zijn transformatiemiddelen vanuit het IZA ingezet. En Rivierenland werkt vanuit een regionaal IPS team, waarbij steeds meer ggz partijen aanhaken.
Workshop 3: Kennismaken met de Samenwerkwijze
Bart Bakker, directeur van ADDO en Sander Merkus van Vilans lieten deelnemers kennismaken met de Samenwerkwijze (SWW). Een werkwijze, gebouwd op vijf principes:
- de inwoner staat centraal;
- de vraag van de inwoner leidt tot nieuw aanbod;
- werken vanuit vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid;
- begin bij de basis;
- maatschappelijk rendement telt.
Deze principes komen terug in de praktijk, door SWW Actieleren genoemd. Dit betekent dat organisaties samen met de inwoner oplossingen bedenken en uitvoeren, alsof er geen belemmeringen zijn. Gaandeweg leren we van elkaar wat werkt, en wat niet, hierop wordt gereflecteerd tijdens gezamenlijke leersessies.
Wat wil ik? Wat kan ik? Wat heb ik nodig? Dit zijn de startvragen in iedere casus. De antwoorden worden vastgelegd in een samenwerkingsplan. De aanpak is multidisciplinair. Alle betrokkenen zitten aan tafel. SWW vraagt professionals anders te werken, open te staan voor nieuwe oplossingen en bereid zijn om, met het hele team, verantwoordelijkheid te dragen voor deze oplossing, ook als deze over grenzen van eigen organisatie heen gaat.
Nieuw gezicht: Karen
Karen Bogers is de opvolger van Liesbeth van Gent. ‘Als netwerkcoördinator Volwaardig Burgerschap ga ik mij inzetten voor betere samenwerking tussen domeinen. Daar kijk ik echt naar uit!’ kbogers@denederlandseggz.nl
Samengevat
Volwaardig burgerschap vraagt lef van professionals: over grenzen van het eigen domein durven kijken, systemen die daarvoor ruimte geven, en organisaties die bereid zijn tot samenwerking, ook als dat ongemakkelijk is. De kennis en de methoden zijn er. Gaan we deze ook daadwerkelijk toepassen?
Tot slot: sluit aan bij het kernteam
Het kernteam van het Waardenetwerk zoekt nieuwe bestuursleden. Ken jij directeuren, bestuurders of beleidsmedewerkers met kennis van het gemeentelijk domein, FACT-teams of het sociaal domein? Meer informatie
Laat het ons weten
Meer weten?
Zo neem je contact op met onze sprekers: