Voorafgaand aan het debat leverde de Nederlandse ggz, samen met partners in het zogenoemde ggz kwintet (MIND, V&VN, NIP, NVvP), een gezamenlijke inbreng. In de brief pleit het kwintet voor een integrale hervorming van het stelsel op basis van het IBO, met nadruk op een investeringsscenario in plaats van losse maatregelen. Daarnaast wordt opgeroepen om cruciale ggz beschikbaar te houden via passende bekostiging, te investeren in personeel en de randvoorwaarden zoals huisvesting en het sociaal domein op orde te brengen.
Brede zorgen over mentale gezondheid en stelsel
In het debat was brede zorg hoorbaar over de mentale gezondheid in Nederland. Meerdere partijen verwezen naar het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO), waarin wordt gesteld dat de maatschappelijke kosten van psychische problematiek kunnen oplopen tot 51 miljard euro.
Meerdere partijen riepen op tot fundamentele veranderingen in het stelsel, inclusief het heroverwegen van marktwerking in de cruciale ggz. De SP drong er daarnaast op aan om de kabinetsreactie op het IBO eerder dan gepland met de Kamer te delen.
Tegelijk benadrukten partijen als ChristenUnie dat de problematiek breder is dan de zorg alleen en dat ook maatschappelijke factoren een belangrijke rol spelen.
Wachttijden en toegankelijkheid blijven knelpunt
De lange wachttijden in de ggz vormden een centraal thema. Kamerleden spraken hun zorgen uit dat mensen met de zwaarste problematiek het langst wachten op passende zorg.
Meerdere partijen pleitten voor het schrappen van exclusiecriteria en betere wachttijdondersteuning. Ook werd benadrukt dat zorgverzekeraars actiever moeten ingrijpen bij lange wachttijden.
De minister erkende de problematiek en wees op maatregelen zoals proactieve zorgbemiddeling die vanaf april wordt ingezet. Ook wordt gewerkt aan een routekaart passende zorg. Daarnaast benadrukte de minister dat ze toeziet op de uitvoering van de afspraken die zijn gemaakt in de zorgakkoorden (IZA/AZWA) en de Kamer informeert over de voortgang van deze afspraken.
Bekostiging cruciale ggz en HIC en IHT
De financiering van de ggz leidde tot uitgebreide discussie, met name over de bekostiging van intensieve zorgvormen zoals High en Intensive Care (HIC) en Intensive Home Treatment (IHT).
Meerdere partijen spraken zich uit voor beschikbaarheids- of budgetbekostiging. Dit sluit direct aan bij de oproep van het ggz kwintet dat stelt dat de huidige bekostiging onvoldoende zekerheid biedt voor deze cruciale zorgvormen. De minister gaf aan dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) nog werkt aan een advies en dat voor de zomer meer duidelijkheid wordt verwacht over het normenkader.
Tot slot uitte de SP hun bezorgdheid over de voorgenomen bezuinigingen in de langdurige zorg (WLz) en pleitte ervoor dat deze worden teruggedraaid.
Preventie en suïcidepreventie
In het debat was aandacht voor het belang van preventie en mentale weerbaarheid, met name onder jongeren, en de noodzaak tot meer regie op initiatieven.
Ook suïcidepreventie kwam nadrukkelijk aan bod. Kamerleden vroegen aandacht voor de toegankelijkheid en structurele financiering van 113 Zelfmoordpreventie en voor specifieke risicogroepen zoals jonge vrouwen. De minister gaf aan dat aanvullend onderzoek wordt voorbereid in samenwerking met ZonMw en dat zij later dit jaar met een verdere uitwerking komt.
Onbegrepen gedrag
Daarnaast vroeg JA21 aandacht voor mensen met onbegrepen gedrag, die nu vaak tussen wal en schip vallen. De partij pleitte voor een laagdrempelige tussenvoorziening tussen straat en ggz, gericht op triage en kortdurende behandeling.
De minister gaf aan dat er wordt gewerkt aan motie over een pilot in dit kader en dat de Kamer hierover voor de zomer nader wordt geïnformeerd.
Toezeggingen, moties en vervolg
Aan het einde van het debat werd door D66 een tweeminutendebat aangevraagd waarin moties kunnen worden ingediend.
De minister deed daarnaast meerdere toezeggingen:
- Een voortgangsbrief over de uitvoering van IZA en AZWA voor het betreffende commissiedebat
- De minister informeert de kamer voor de zomer voor het normenkader voor de budgetbekostiging van IHT/HIC
- De minister informeert de kamer voor de zomer over de uitvoering motie Coenradie over een pilot onbegrepen gedrag in Rotterdam
- Minister informeert de kamer voor het einde van het jaar over financiering hulplijn 113
- De minister gaat met andere bewindspersonen in gesprek over gezondheidseffecten social media en voor begrotingsbehandeling hier op terug
- De minister komt in Q3 terug met een reactie op het IBO en neemt hier de gezinsgerichte benadering in mee
- Minister informeert de Kamer over de uitvoering motie Dobbe over jonge vrouwen en mentale gezondheid
De minister benadrukte tot slot dat zij samen met het veld wil zoeken naar een doorbraak om de hardnekkige problemen in de ggz aan te pakken.