Volgens BGZJ en de Nederlandse ggz kunnen veel hulpvragen beter preventief en dichtbij huis worden opgepakt, terwijl gezinnen met complexe problemen vaak te lang wachten op specialistische zorg. Ook waarschuwen zij tegen marktwerking en de invoering van een eigen bijdrage, die vooral kwetsbare gezinnen hard zal raken. Ze pleiten voor het versterken van de pedagogische basis, het terugdringen van lichte en niet-effectieve hulp, en het waarborgen van financiële stabiliteit, ook na 2028.
Nieuwe coalitiepartijen willen eigen bijdrage en bezuinigingen doorzetten
De partijen D66, CDA en VVD, die een nieuw minderheidskabinet willen vormen, lieten tijdens het debat weten vast te houden aan het plan voor een eigen bijdrage van maximaal €1.500 per huishouden en een bezuiniging van een half miljard euro in 2026. VVD-staatssecretaris Judith Tielen benadrukte dat deze maatregelen noodzakelijk zijn om de jeugdzorg financieel houdbaar te maken. Oppositiepartijen uitten stevige kritiek en waarschuwden dat de lasten vooral bij kinderen, gezinnen en zorgprofessionals terechtkomen. De onafhankelijke commissie-Van Ark adviseerde eerder juist om de bezuiningen uit te stellen.
Belangrijkste thema’s tijdens het debat
De discussie concentreerde zich op de noodzaak om de jeugdzorg toekomstbestendig te maken door:
- Versnelling van de Wet reikwijdte om helderheid te scheppen over wat er wel en niet onder de jeugdzorg valt.
- Uitvoering van de hervormingsagenda, gericht op betere samenhang en betaalbaarheid.
- Aanpak van fraude met Erkenning van Verworven Competenties (EVC)-certificaten, waarbij personen met vervalste of gekochte certificaten zonder vereiste diploma’s werkzaam zijn in de jeugdzorg.
- Oplossen van de groeiende wachtlijsten bij pleegzorg met een plan voor werving en behoud van pleegouders.
- Belang van externe vertrouwenspersonen in jeugdhulp ter verbetering van veiligheid en kwaliteit.
- Verbetering van informatie-uitwisseling tussen zorg, veiligheid en justitie.
Ingediende moties en amendementen
Tijdens het overleg zijn diverse moties en amendementen ingediend die deze thema’s onderstrepen, waaronder:
- D66: Amendement om fraude met EVC’s te bestrijden en de databanken op te schonen.
- VVD: Motie om de Wet reikwijdte versneld in consultatie te brengen.
- GroenLinks/PvdA: Verzoek om meer inzicht in wachttijden en onderzoek naar effecten eigen bijdrage.
- CDA: Motie voor een plan gericht op behoud en werving van pleegouders.
- JA21: Moties voor betere informatie-uitwisseling tussen zorg, veiligheid en justitie en het oprichten van afkoelhuizen voor daders.
- FvD, SGP, ChristenUnie, SP: Diverse moties over kwaliteitstoetsing van gezinshuizen, vermindering van administratieve lasten en versterking van sociaalpedagogische basisvoorzieningen.
De Staatssecretaris heeft verschillende toezeggingen gedaan tijdens het debat, waaronder dat de wet reikwijdte eind februari in internetconsultatie gaat.
Uitkomsten politieke moties
De Kamer heeft gestemd over een reeks moties rond de jeugdzorg. Over de amendementen volgt later besluitvorming. Een aantal belangrijke moties is aangenomen en verdient aandacht in de uitvoering. Zo moet het kabinet meer vaart maken met de hervormingsagenda en wordt ingezet op betere gegevensdeling tussen zorg, veiligheid en justitie. Ook komt er onderzoek naar privacyregels die effectieve informatie-uitwisseling belemmeren. Daarnaast is steun uitgesproken voor het verminderen van administratieve lasten en het vergroten van professionele ruimte in de jeugdzorg, extra aandacht voor kwaliteit in de gezinshuiszorg en een plan voor het werven en behouden van pleegouders. Moties over onder meer extra budgetgaranties, strafbaarheid bij falende jeugdzorginstellingen, het terugdringen van marktwerking en nieuwe vormen van gedwongen of zwaardere jeugdzorg kregen geen meerderheid.