De hoofdonderzoeker van deze studie is psychiater Jurjen Luykx. De studie wordt gefinancierd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Een multidisciplinair team, bestaande uit artsen, apothekers en ecotoxicologen, is al druk bezig met het opzetten van de eerste studies.
Psychofarmaca (zoals antidepressiva, antipsychotica en benzodiazepines) zijn veelgebruikte middelen voor psychiatrische aandoeningen. Deze medicijnen zijn vaak een essentiële hoeksteen in de behandeling en worden meestal langdurig gebruikt. Echter hebben psychofarmaca ook invloed op het milieu.
Door het gebruik van deze medicijnen komen er resten in het oppervlaktewater terecht, bijvoorbeeld via uitscheiding in de urine of het mogelijk verkeerd weggooien van overgebleven medicatie. Metingen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), geleid door Caroline Moermond, tonen aan dat er in het Nederlandse oppervlaktewater veel soorten medicijnen aanwezig zijn. Hieronder bevinden zich ook meerdere soorten psychofarmaca, zoals carbamazepine, oxazepam en venlafaxine. Deze resten hebben mogelijk schadelijke effecten op de natuur en het waterleven, zoals algen, kreeftjes en vissen. Zo is bekend dat psychofarmaca tot gedragsveranderingen bij deze dieren kunnen leiden, zoals verhoogde agressie of juist passiviteit.
Er is momenteel echter nog te weinig bekend over de milieu-impact van psychofarmaca. Zo is er veel onduidelijkheid over de CO₂-uitstoot van verschillende behandelingen, het verschil in milieu-impact tussen gelijkwaardige geneesmiddelen, en welke keuzes zorgverleners het beste kunnen maken met het oog op duurzaamheid.
Daarnaast is er weinig bekend over de wensen en behoeften van patiënten en zorgverleners met betrekking tot het integreren van duurzaamheidsinformatie in behandelbeslissingen. Ook ontbreekt het aan consensus over waar gezamenlijke stappen gemaakt kunnen worden om het gebruik van psychofarmaca duurzamer te maken.
Om meer inzicht te krijgen in de milieu-impact van psychofarmaca en mogelijke aangrijpingspunten voor duurzamer gebruik, is de ECO-PSYCH studie opgezet. Het uiteindelijke doel is het ontwikkelen van een interventie die patiënten en zorgverleners helpt om beter geïnformeerde beslissingen te nemen, door hen bewust te maken van de milieurisico’s van deze medicijnen. Zo kan duurzaamheid op een meer structurele manier worden geïntegreerd in de behandeling met psychofarmaca.
Heeft u vragen, ideeën of ervaringen die u wilt delen naar aanleiding van dit bericht? We horen graag van u, uw input helpt ons onderzoek verder. Bent u patiënt of zorgverlener die dagelijks in aanraking komt met psychofarmaca en wilt u meedenken over duurzamer gebruik, bijvoorbeeld via deelname aan een interview? Neem dan gerust contact op via: eco-psych@amsterdamumc.nl